Ngày 02 tháng 8 năm 1955, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký ban hành Nghị định số 566/TTg thành lập Ban Tôn giáo trực thuộc Phủ Thủ tướng, tổ chức tiền thân của Ban Tôn giáo Chính phủ, đánh dấu sự ra đời của ngành Quản lý nhà nước về tôn giáo.
( Nghị định số 566/TTg ngày 02/8/1955 thành lập Ban Tôn giáo trực thuộc Phủ Thủ tướng)
Đây là dấu mốc có ý nghĩa quan trọng, mở đầu cho quá trình hình thành và phát triển của hệ thống cơ quan tham mưu quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo ở nước ta. Trải qua 71 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Quản lý nhà nước về tôn giáo không ngừng được củng cố, kiện toàn và phát triển, luôn đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong từng giai đoạn lịch sử, ngành đã chủ động tham mưu xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo; góp phần bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người theo quy định của Hiến pháp và pháp luật; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và tạo điều kiện để các tôn giáo phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp, đồng hành cùng dân tộc.
Các thế hệ cán bộ làm công tác tôn giáo luôn phát huy truyền thống trung thành với Đảng, tận tụy phục vụ Nhân dân, sâu sát cơ sở, tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân; đồng thời thực hiện tốt chức năng tham mưu quản lý nhà nước đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo. Chính sự kiên trì, trách nhiệm, thận trọng và linh hoạt trong công tác đã góp phần xây dựng mối quan hệ ngày càng gắn bó, tin cậy giữa chính quyền các cấp với các tổ chức, chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ các tôn giáo.
Đối với thành phố Đà Nẵng, công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố. Thành phố xác định công tác tôn giáo là một bộ phận quan trọng trong công tác dân vận của Đảng, trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và trong quá trình phát triển thành phố nhanh, bền vững. Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đà Nẵng được thành lập theo Nghị quyết số 09/NQ-HĐND ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Hội đồng nhân dân thành phố. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở được quy định tại Quyết định số 13/2025/QĐ-UBND ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Ủy ban nhân dân thành phố. Việc thành lập Sở Dân tộc và Tôn giáo là dấu mốc quan trọng trong quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước tại địa phương, tạo điều kiện thống nhất đầu mối tham mưu về công tác dân tộc, tín ngưỡng và tôn giáo; đồng thời đáp ứng yêu cầu xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong tình hình mới.
Theo số liệu thống kê hết năm 2025, toàn thành phố có 319 cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo. Trong đó, Sở Dân tộc và Tôn giáo có 34 công chức, gồm Giám đốc Sở phụ trách chung, 01 Phó Giám đốc phụ trách công tác tín ngưỡng, tôn giáo và 10 công chức chuyên trách trực tiếp tham mưu công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo. Ở cấp xã có 285 cán bộ, công chức tham gia thực hiện nhiệm vụ, gồm 91 lãnh đạo xã phụ trách, 94 lãnh đạo phòng chuyên môn và 100 chuyên viên trực tiếp tham mưu công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo. Trong thời gian qua, đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo của thành phố đã chủ động tham mưu triển khai Luật Tín ngưỡng, tôn giáo và các văn bản hướng dẫn thi hành; kịp thời giải quyết các nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng của tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật; tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương; chủ động nắm tình hình và tham mưu xử lý các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Cùng với đó, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng được quan tâm. Việc chuẩn hóa quy trình, số hóa hồ sơ, đẩy mạnh giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử đã từng bước nâng cao tính công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân tôn giáo khi thực hiện thủ tục hành chính.
Mối quan hệ giữa chính quyền các cấp với các tổ chức tôn giáo trên địa bàn thành phố tiếp tục được củng cố trên tinh thần tôn trọng, đối thoại, đồng hành và hợp tác. Các cấp chính quyền thường xuyên tổ chức gặp mặt, thăm hỏi, trao đổi, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ; đồng thời kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ các tổ chức tôn giáo hoạt động đúng hiến chương, điều lệ và quy định của pháp luật.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 17 tổ chức tôn giáo thuộc 07 tôn giáo hoạt động ổn định; 588 cơ sở tôn giáo; 151 điểm sinh hoạt tôn giáo tập trung hợp pháp đã được chấp thuận; 2.558 chức sắc; 2.076 nhà tu hành; 5.246 chức việc và gần 500.000 tín đồ. Bên cạnh đó, thành phố có hơn 3.000 cơ sở tín ngưỡng với nhiều loại hình tín ngưỡng truyền thống phong phú, đặc trưng như thờ Tiền hiền, Hậu hiền; thờ Mẫu, Mẹ Xứ sở; thờ cá Ông; thờ Tổ nghề; tín ngưỡng và lễ hội của cộng đồng người Hoa. Đây là những giá trị văn hóa tinh thần quan trọng, góp phần làm nên bản sắc văn hóa đa dạng của thành phố Đà Nẵng.
Các tổ chức tôn giáo trên địa bàn luôn phát huy tinh thần “sống tốt đời, đẹp đạo”, tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động do Trung ương và địa phương phát động; tham gia hiệu quả các hoạt động nhân đạo, từ thiện, an sinh xã hội, chăm lo người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo đang đứng trước nhiều yêu cầu mới.
Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mở rộng không gian phát triển của thành phố, cùng với sự đa dạng về loại hình tín ngưỡng, tôn giáo và tác động ngày càng sâu rộng của chuyển đổi số, hội nhập quốc tế đã đặt ra những nhiệm vụ ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo. Trong bối cảnh đó, mỗi cán bộ, công chức cần tiếp tục nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, kỹ năng dân vận, năng lực tham mưu, khả năng dự báo và xử lý tình huống; tăng cường bám sát cơ sở, chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện và tham mưu giải quyết những vấn đề phát sinh. Đồng thời, cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng phục vụ, đồng hành, tạo điều kiện để các tổ chức tôn giáo hoạt động đúng pháp luật, phát huy nguồn lực và những giá trị tích cực trong đời sống xã hội.
Kỷ niệm 71 năm Ngày truyền thống ngành Quản lý nhà nước về tôn giáo là dịp để mỗi cán bộ, công chức trong ngành cùng ôn lại chặng đường vẻ vang, tri ân những đóng góp của các thế hệ đi trước, đồng thời xác định rõ hơn trách nhiệm của mình trong giai đoạn mới. Phát huy truyền thống đoàn kết, tận tụy, trách nhiệm, đổi mới và sáng tạo, đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo thành phố Đà Nẵng quyết tâm tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu, hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước; góp phần bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội; phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức và nguồn lực tốt đẹp của các tôn giáo, chung sức xây dựng thành phố Đà Nẵng phát triển nhanh, bền vững, văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.