Bối cảnh mới của quản trị địa phương đang đặt đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi thành phố Đà Nẵng trước những yêu cầu ngày càng cao về năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức thực thi công vụ. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương mới mà còn tạo nền tảng để phát triển khu vực miền núi theo hướng nhanh, bền vững và thu hẹp khoảng cách với khu vực đồng bằng.
Một số vấn đề đặt ra đối với năng lực đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi thành phố Đà Nẵng hiện nay
Thành phố Đà Nẵng hiện có 36 xã miền núi với khoảng 160.313 người dân tộc thiểu số, thuộc 37 dân tộc khác nhau, chiếm khoảng 5,5% dân số toàn thành phố. Bốn nhóm dân tộc sinh sống lâu đời là Cơ tu, Co, Xơ Đăng và Gié -Triêng [1]. Các xã miền núi thành phố Đà Nẵng là địa bàn có vị trí chiến lược về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đồng thời còn nhiều khó khăn về hạ tầng, sinh kế và chất lượng nguồn nhân lực. Đặc điểm đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.
Nhìn chung, đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi thành phố Đà Nẵng đã từng bước thích ứng với yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phát huy vai trò trong lãnh đạo, quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phục vụ Nhân dân. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức vẫn còn một số hạn chế. Khối lượng và phạm vi công việc tăng lên trong khi nguồn nhân lực còn thiếu, cơ cấu chuyên môn chưa đồng bộ, đặc biệt còn thiếu công chức có chuyên môn sâu ở các lĩnh vực như địa chính, công nghệ thông tin và tư pháp, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu và giải quyết một số nhiệm vụ chuyên môn. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế về năng lực quản lý tổng hợp, chuyển đổi số, xử lý các tình huống phức tạp và phối hợp liên ngành; kỹ năng dân vận, am hiểu phong tục, tập quán và văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số cũng cần tiếp tục được nâng cao để đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương trong giai đoạn mới.
Alăng Thớ (bên phải) người Cơ tu đầu tiên nhận bằng Tiến sĩ (Ảnh: NVCC)
Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới
Để xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về công tác cán bộ, phát triển năng lực, chuyển đổi số, hoàn thiện cơ chế, chính sách và điều kiện bảo đảm thực thi công vụ; cụ thể như sau:
Thứ nhất, hoàn thiện công tác quy hoạch, bố trí, sử dụng, thu hút và luân chuyển cán bộ, công chức, tạo bước đột phá trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ dựa vào đào tạo, bồi dưỡng mà cần đồng thời đổi mới công tác nhân sự. Trước hết, cần rà soát, đánh giá đúng thực chất đội ngũ cán bộ, công chức hiện có để bố trí, sử dụng phù hợp với năng lực và yêu cầu của từng vị trí việc làm. Đồng thời, ưu tiên phát hiện, quy hoạch và sử dụng cán bộ, công chức tại chỗ, nhất là người dân tộc thiểu số; có cơ chế thu hút nhân lực trẻ, có trình độ chuyên môn cao, đặc biệt ở các lĩnh vực còn thiếu như địa chính, công nghệ thông tin và tư pháp, về công tác tại địa bàn miền núi. Bên cạnh đó, cần thực hiện luân chuyển hợp lý giữa miền núi và đồng bằng, giữa cấp thành phố và cấp xã nhằm vừa hỗ trợ cơ sở, vừa tạo môi trường rèn luyện, phát triển đội ngũ cán bộ, công chức.
Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý, điều hành ở cấp xã miền núi. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng tính công khai, minh bạch và khả năng tiếp cận chính sách của người dân. Cần ưu tiên số hóa đồng bộ dữ liệu về dân cư, đất đai, giáo dục, y tế, việc làm, hộ nghèo và các đối tượng thụ hưởng chính sách; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, liên thông giữa thành phố với các xã miền núi. Đồng thời, đẩy mạnh số hóa hồ sơ, quy trình giải quyết công việc, gắn với bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức và từng bước nâng cao năng lực số cho đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần mở rộng sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số trong đời sống.
Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã miền núi theo hướng thiết thực, sát vị trí việc làm, sát địa bàn và sát thực tiễn. Việc triển khai cần bám sát mục tiêu, nhiệm vụ theo Nghị quyết số 14-NQ/TU, ngày 14/5/2026 của Thành ủy Đà Nẵng về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phường, xã, đặc khu đến năm 2030 và những năm tiếp theo. Nội dung bồi dưỡng cần chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực thực thi công vụ, chú trọng kỹ năng xử lý tình huống, điều hành, ứng dụng công nghệ số và giải quyết các vấn đề phát sinh ở cơ sở. Chương trình phải được thiết kế phù hợp với từng nhóm chức danh, vị trí việc làm; tăng cường bồi dưỡng chuyên sâu cho các lĩnh vực còn thiếu nhân lực như địa chính, tư pháp, công nghệ thông tin, đồng thời chú trọng kỹ năng dân vận, giám sát, quản lý và lãnh đạo. Cùng với đó, cần đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng, kết hợp đào tạo tập trung, trực tuyến, hướng dẫn tại chỗ và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn giữa các địa phương.
Thứ tư, xây dựng môi trường làm việc đồng bộ, hiện đại và đổi mới cơ chế đánh giá cán bộ, công chức theo kết quả thực thi công vụ. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức phải gắn với bảo đảm các điều kiện làm việc cần thiết, như đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống điều hành điện tử và các điều kiện hỗ trợ công vụ cho cấp xã miền núi. Đồng thời, cần đổi mới công tác đánh giá theo hướng thực chất, dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả phát triển địa phương, thông qua các tiêu chí như chất lượng tham mưu, tiến độ giải quyết công việc, mức độ hài lòng của người dân, kết quả cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ số và hiệu quả quản lý trên địa bàn.
Thứ năm, phát triển năng lực đội ngũ cán bộ, công chức theo tư duy quản trị phát triển, gắn với yêu cầu chuyển đổi số ở cấp xã miền núi. Cán bộ, công chức không chỉ thực hiện công việc hành chính thường xuyên mà cần hình thành tư duy quản trị hiện đại, biết định hướng phát triển, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Đồng thời, cần nâng cao năng lực sử dụng dữ liệu, nền tảng số và công nghệ số trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân. Đối với các xã miền núi có tiềm năng về du lịch, nông nghiệp và sản phẩm đặc trưng, đội ngũ cán bộ, công chức cần chủ động ứng dụng công nghệ số để quảng bá địa phương, phát triển sản phẩm OCOP, xúc tiến thương mại và mở rộng kết nối thị trường.
Thứ sáu, xây dựng khung tiêu chuẩn năng lực đặc thù đối với cán bộ, công chức cấp xã miền núi. Bên cạnh các tiêu chuẩn chung, cần bổ sung các yêu cầu về am hiểu văn hóa, phong tục, ngôn ngữ đồng bào dân tộc thiểu số, năng lực dân vận, xử lý tình huống ở cơ sở và ứng dụng công nghệ số. Trên cơ sở đó, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá theo hướng kết hợp giữa quản trị hiện đại với tri thức, văn hóa bản địa.
Thứ bảy, hoàn thiện chính sách đãi ngộ nhằm thu hút, giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã miền núi. Áp lực công việc lớn trong khi điều kiện sống, đi lại và làm việc còn nhiều khó khăn là rào cản đối với việc thu hút và duy trì nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, cần nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ phù hợp như phụ cấp thu hút, hỗ trợ đi lại, nhà công vụ và chính sách khuyến khích đối với cán bộ, công chức công tác ở vùng cao. Đồng thời, cần gắn chế độ tiền lương, khen thưởng và cơ hội phát triển với kết quả thực thi công vụ, tạo động lực để đội ngũ cán bộ, công chức yên tâm công tác, gắn bó lâu dài và cống hiến cho sự phát triển của địa phương.
Thứ tám, đổi mới cơ chế quản lý, xây dựng môi trường công vụ khuyến khích đổi mới sáng tạo và bảo vệ cán bộ, công chức dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Trong quá trình triển khai các mô hình phát triển mới ở miền núi, nhiều vấn đề phát sinh chưa có tiền lệ, tiềm ẩn rủi ro về thủ tục và pháp lý. Vì vậy, cần cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo; đồng thời xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát minh bạch, phân định rõ giữa sai phạm do cố ý với rủi ro trong quá trình đổi mới vì lợi ích chung. Qua đó, tạo môi trường để cán bộ, công chức yên tâm cống hiến, phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động đề xuất và triển khai các giải pháp đột phá phục vụ phát triển địa phương.
Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức các xã miền núi không chỉ là yêu cầu của quá trình đổi mới quản trị địa phương mà còn là điều kiện quyết định để phát huy tiềm năng, lợi thế và thúc đẩy phát triển bền vững khu vực miền núi thành phố Đà Nẵng. Thực hiện đồng bộ các giải pháp nêu trên sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đà Nẵng: Báo cáo số 1184/BC-SDTTG ngày 30-10-2025 về tình hình kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025.
2. Nghị quyết số 14-NQ/TU, ngày 07/5/2026 của Thành ủy Đà Nẵng về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phường, xã, đặc khu đến năm 2030 và những năm tiếp theo