Trong bối cảnh thành phố Đà Nẵng đang triển khai Đề án “Chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035”, hướng tới xây dựng chính quyền số, xã hội số và đô thị thông minh, yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị công ở cấp cơ sở ngày càng trở nên cấp thiết. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, Đà Nẵng có không gian phát triển mới với khu vực miền núi rộng lớn. Đây vừa là dư địa quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, vừa đặt ra nhiều thách thức về hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân.
Trong tiến trình đó, đội ngũ cán bộ, công chức xã miền núi là lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách, vận hành các nền tảng số và hướng dẫn người dân tham gia vào môi trường số. Vì vậy, năng lực chuyển đổi số của đội ngũ này không chỉ quyết định hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa miền núi và khu vực đô thị, tạo nền tảng để Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.
1. Những yêu cầu đặt ra đối với năng lực chuyển đổi số của đội ngũ cán bộ, công chức xã miền núi
Yêu cầu nâng cao năng lực chuyển đổi số của đội ngũ cán bộ, công chức xã miền núi trước hết xuất phát từ chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và định hướng phát triển của thành phố Đà Nẵng. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia. Cụ thể hóa chủ trương này, Đà Nẵng tiếp tục giữ vai trò địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số, đồng thời là địa phương đầu tiên ban hành Khung năng lực công dân số nhằm xây dựng xã hội số và công dân số. Đặc biệt, Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển công dân số tiếp tục mở rộng các dịch vụ công trực tuyến, phát triển ứng dụng định danh điện tử VNeID và tăng cường tương tác số giữa Nhà nước với người dân. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã phải có đủ năng lực sử dụng công nghệ số, khai thác dữ liệu và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công trên môi trường điện tử.
Bên cạnh đó, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng làm thay đổi căn bản yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Từ ngày 01/7/2025, cấp xã tiếp nhận gần một nghìn nhiệm vụ được chuyển giao từ cấp huyện cùng nhiều nhiệm vụ phân cấp từ cấp tỉnh. Khối lượng công việc tăng lên cả về phạm vi, tính chất và mức độ phức tạp, trong khi nhiều quy trình được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Điều này đòi hỏi cán bộ, công chức không chỉ thành thạo các nền tảng số, phần mềm quản lý và hồ sơ điện tử mà còn phải có khả năng phối hợp liên thông, xử lý công việc nhanh chóng, chính xác và thích ứng với những thay đổi của mô hình quản trị mới.
Yêu cầu về năng lực chuyển đổi số còn xuất phát từ xu hướng đổi mới phương thức quản trị công. Trong bối cảnh xây dựng chính quyền số, cán bộ, công chức không chỉ thực hiện các thao tác hành chính trên môi trường điện tử mà còn phải biết khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công. Năng lực số vì vậy không còn dừng ở việc sử dụng thành thạo công nghệ mà đã trở thành năng lực quản trị mới, gắn với khả năng đổi mới phương thức làm việc, tương tác với người dân và thích ứng với sự phát triển nhanh của công nghệ.
Đối với các xã miền núi, yêu cầu này càng trở nên đặc biệt hơn bởi điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Nhiều địa bàn có địa hình chia cắt, dân cư phân tán, hạ tầng viễn thông và hạ tầng số chưa đồng bộ. Thực tế tại xã Trà Linh cho thấy “có 7 khu dân cư, với 540 hộ chưa có điện lưới quốc gia; tỷ lệ phủ sóng điện thoại di động cũng hạn chế, người dân hạn chế kỹ năng số” [1]. Ở nhiều xã vùng cao, tình trạng mất điện, gián đoạn kết nối Internet vẫn xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết hồ sơ điện tử và vận hành chính quyền số. Nhiều nơi, người dân gần như không thể tự thao tác trên Cổng dịch vụ công; hồ sơ trực tuyến chủ yếu do cán bộ xã thực hiện thay. Những điều kiện đó khiến cán bộ, công chức xã miền núi không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn trở thành người hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến.
Mặc dù yêu cầu về chuyển đổi số ngày càng cao, đến nay vẫn chưa có một khung năng lực chuyển đổi số chuyên biệt dành cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, đặc biệt là cán bộ, công chức xã miền núi. Khoảng trống này khiến công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng đội ngũ còn thiếu căn cứ khoa học để xác định những năng lực số cần có, mức độ đáp ứng của từng vị trí việc làm cũng như lộ trình phát triển phù hợp. Do đó, việc xây dựng khung năng lực chuyển đổi số dành riêng cho đội ngũ cán bộ, công chức xã miền núi là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo cơ sở thống nhất cho đào tạo, đánh giá và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của chính quyền số.
2. Một số giải pháp nâng cao năng lực chuyển đổi số của đội ngũ cán bộ, công chức xã miền núi
Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, trước hết cần xây dựng khung năng lực chuyển đổi số dành riêng cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên cơ sở kế thừa Khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản ban hành theo Quyết định số 757/2025/QĐ-BKHCN [2], đồng thời bổ sung các năng lực đặc thù của chính quyền cơ sở như quản lý hành chính trên môi trường số, khai thác dữ liệu phục vụ điều hành, tương tác với người dân và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công việc. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng đội ngũ theo hướng thực chất.
Cùng với đó, cần đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo theo hướng gắn với vị trí việc làm và điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Chương trình bồi dưỡng không chỉ trang bị kiến thức về công nghệ số mà cần tăng cường kỹ năng thực hành, xử lý hồ sơ điện tử, bảo đảm an toàn thông tin, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia và sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công việc. Đối với các xã miền núi, nội dung đào tạo cần chú trọng kỹ năng hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, xử lý công việc trong điều kiện hạ tầng số còn hạn chế và ứng phó với các tình huống phát sinh do thiên tai, địa hình phức tạp.
Bên cạnh việc nâng cao năng lực của đội ngũ, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo động lực cho cán bộ, công chức công tác tại khu vực miền núi. Cùng với chế độ đãi ngộ phù hợp, cần ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng số, thiết bị công nghệ, mở rộng vùng phủ sóng viễn thông, nâng cao chất lượng kết nối Internet và xây dựng cơ chế hỗ trợ kỹ thuật từ các sở, ngành đối với cấp xã. Đây là điều kiện quan trọng để cán bộ, công chức phát huy hiệu quả năng lực số trong thực tiễn.
Trong bối cảnh thành phố Đà Nẵng đẩy mạnh xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh, năng lực chuyển đổi số của đội ngũ cán bộ, công chức xã miền núi đã trở thành một trong những yếu tố quyết định hiệu lực, hiệu quả quản trị ở cơ sở. Việc xây dựng khung năng lực phù hợp, gắn với đặc thù của địa bàn miền núi, cùng với đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng và đầu tư đồng bộ hạ tầng số sẽ tạo nền tảng để đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền mới, góp phần thu hẹp khoảng cách số, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và hiện thực hóa mục tiêu phát triển Đà Nẵng trở thành đô thị thông minh, hiện đại trong thời gian tới.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. PV/VOV- Miền Trung (2025), Lãnh đạo xã miền núi Đà Nẵng: “Tôi đã sử dụng thành thạo chữ ký số”, https://vov.vn/chinh-tri/lanh-dao-xa-mien-nui-da-nang-toi-da-su-dung-thanh-thao-chu-ky-so-post1237515.vov.
2. Quyết định số 757/2025/QĐ-BKHCN về việc ban hành “Khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản và hướng dẫn đánh giá, xác nhận hoàn thành mức độ phổ cập kỹ năng số”.